100 Yıldan Fazla Nasıl Yaşanır?

                   Doğuyor, yaşıyor, yaşlanıyor ve ölüyoruz. İnsan var oluşunun doğal döngüsü bu. Fakat bazıları, diğerlerinden daha uzun yaşıyor. en uzun ömür konusunda dünya rekorunu elinde tutan kişi, tam 122 yıl ve 164 gün yaşamış olan Fransız Jeanne Louise Calment'ti. İyi ama uzun ömrün sırrı ne?

                   İnsanlar karmaşık ve uzun ömürlü canlılar, bu da yaşlanma sürecini araştırmayı cidden zorlaştırıyor. O yüzden de bugüne kadarki araştırmaların büyük kısmı hayvanlar üstünde yürütülmüş. Bu tür araştırmalarda tercih edilen türlerden biri, elinizdeki dergideki virgül büyüklüğündeki ufacık bir solucan olan Caenorhabditis elegans; diğeriyse Mus musculus, yani bildiğiniz laboratuvar faresi. Solucanlar genelde iki ila üç hafta yaşıyor. Farelerinse üst yaşam limiti üç yıl civarında. Her iki hayvan da bizimkilere çok benzer genler içeriyor. Bu modelleri kullanan araştırmacılar, yaşlanma sürecini geciktirebilecek bazı adaylar saptadılar bile, kök hücreler, kalori kısıtlaması ve bazı ilaçlar gibi. 
                   Dünyanın her yanından bilim insanları uzun yaşam sorusuna yanıt bulmak için onlarca yıldır çaba harcıyor ve özenli çalışmaların sonucunda nihayet insanlar üstünde denenmeyi bekleyen bir bilgi birikimi oluştu. Buck Yaşlanma Araştırmaları Enstitüsünün CEO'su Brian Kennedy şöyle der; "Yaşlanmayı anlamaya odaklanan, kar amacı gütmeyen bir tıbbi araştırma kurumuyuz. Kapılarımızı 1999'da ilk kez açtığımızda, yaşlanmanın önemli bulduğumuz tüm hastalıkların ardındaki bir numaralı risk faktörü olduğunu gördük. Geçtiğimiz on yıl içinde farelerde ve hatta primatlarda yaşlanmanın yavaşlatılabileceğini görmüş olmamız çok heyecan verici. Asıl güçlük bu bilgiyi alıp insanlara uygulamak. Sadece ömrü uzatmak değil amacımız; biz, insanın sağlıklı yaşam süresini uzatmanın peşindeyiz. Yani hastalıksız ve işlevsel olarak geçirilen sürenin."

Neden Yaşlanıyoruz?
                   Bu soruya şipşak verilecek bir yanıt yok. Biyolojideki her şey gibi, bu sorunun da yanıtı genetiğin ve çevrenin bir bileşimi. Yaşlanmayla ilgili en köklü kuramlardan biri, bunun bir evrimsel kaza olduğu. Charles Darwin'in ünlü kuramı, en güçlü yada en iyi ayak uyduran hayvanların çiftleşip genlerini bir sonraki nesle aktarabileceğini söyler. Bu şansı bulabilmek için canlıların ömürlerinin ilk yıllarını sağ olarak atlatması, eş bulması ve yavrularının erişkinliğe gelmesine yardım etmesi gerekir. Yaşam süresince vücutlarımız zarar görür ve kötüleşmeye başlar ama üreme sonrasında canlıların ne kadar yaşadığının bir önemi yoktur. O yüzden yaşamı uzatıp hasarı onaracak genleri evrimleştirme konusunda büyük bir baskı yoktur. Hatta bu, genlerinizi aktarma şansınızı artıracaksa evrim açısından hızlı yaşayıp erken ölmek daha bile iyi olabilir.

Vücut Saatini Yavaşlatmak!
                   Neredeyse tüm hücrelerimizde 23 çift kromozom var. Her kromozom da bir dizi proteinin etrafına dolanarak X harfi oluşturan uzun bir DNA molekülüne sahip. Bu X'in uçlarındaysa telomer adlı yapılar var. Telomerler yıllardan beri, yaşlanma karşıtı bilim insanlarının çalışmalarının odak noktası. Çünkü bir hücre ne zaman bölünse telomerleri kısalıyor.

Profesör Kennedy şöyle diyor: "Eğer hücreleri vücuttan çıkartıp test tüplerine koyarsanız büyümeyi bıraktıkları uzun süre önce kanıtlandı. İnsanlar 50 yıldır bunun yaşlanmanın bir bileşeni olabileceğini düşünüyorlar." Telomerleri, bazı kök hücrelerde yer alan telomeraz adlı bir enzimle tekrar uzatmak mümkün. Fakat çoğu yetişkin hücrede telomeraz kapatılmış durumda. Telomeraz olmayınca, biz yaşlandıkça telomerler kısalıyor ve hücrelerimiz kendini kapatmaya başlıyor. Yaşlı hücrelerden bazıları ölüyor, bazılarındaysa "senesans" görülüyor (tam anlamı yaşlanma) ve bu hücreler bölünmeyi bırakıyor.

                   Buck Enstitüsündeki araştırmacılar senesans olgusuyla yakından ilgililer. "Araştırmacılarımızdan Judy Campisi, vücuttaki yaşlanmış hücrelerden kurtulma stratejileri geliştiriyor," diye devam ediyor. "Sorun şu ki yaşlı insanların vücudunda bile senesan hücre sayısı çok fazla değil. Bir dokunun %5'i yada %10'u kadarı bu durumda olabiliyor." O zaman şu önemli soru geliyor akla. 'Dokunun yalnızca çok küçük kısmında görülen senesansın etkisi nasıl bu kadar büyük olabiliyor?' Judy, senesan hücrelerin aynı ortamdaki hücreleri olumsuz etkileyen faktörler salgıladığını buldu.

                   Dr. Campisi ilk olarak farelere bu süreci araştırdı ve senesan hücreleri genetik mühendisliği yöntemiyle öldürmenin bir yolunu geliştirdi. "Bunu yaptığınızda hayvanlar daha uzun süre sağlıklı kalıyor," diyor Kennedy. Dr. Campisi şu anda aynı sonuçları verebilecek bir ilaç geliştirmeye çalışıyor. Fakat amaç illaki ömrü uzatmak değil. Bu senesan hücrelerin yaşla ilgili hastalıklarda da rolü olabilir. araştırmacıların asıl hedefi bu; "Amacımız insanların daha uzun süre sağlıklı ve işlevsel kalması. Muhtemelen daha da uzun yaşayacaklardır ama bizim için sağlıklı yaşam süresini uzatmak, yaşam süresini uzatmaktan daha önemli."

Yaşlanma Geciktirme Hapları;
                   Yaşlanma sürecini yavaşlatacak bir hap imkansız gibi görünebilir ama daha şimdiden birkaç aday ilaç bulunuyor. Bunlardan en çok bilinen ikisi rapamisin ve metformin. kalori alımını azaltmanın farelerde ömrü artırdığı uzun zamandan beri biliniyordu ve araştırmacılar bunun "rapamisin hedefi" yada TOR olarak bilinen bir besin algılama yolundaki genlerle ilişkili olduğunu açığa çıkardılar. Hücrelerde çok fazla besin olunca bu yol büyümeyi teşfik ediyor ama besin azsa hücreyi kendi moleküllerini geri dönüştürmeye sevk ediyor. Bu geçiş çok önemli.

                   Rapamisin ise nakledilmiş organların reddedilmesi riskini azaltmak için zaten kullanımda olan bir ilaç ve TOR yolunun etkinliğini azaltarak hücreleri geri dönüşüm moduna geçiriyor. Rapamisinin solucanlarda, sineklerde ve farelerde yaşlanmayı yavaşlattığı bilinse de insan üstündeki etkisi henüz net değil. Metformin de bir diğer yaşlanma karşıtı ilaç alternatifi. Bu ilaç, karaciğerin ürettiği glikoz miktarını azaltıyor ve kandan glikoz alımını artırıyor. Bu özelliği yüzünden halihazırda diyabet tedavisinde kullanılıyor.Farelerde ve solucanlarda yapılan bazı çalışmalar, metforminin ömrü artırabildiğini ve diyabetli insanlarda yaşla ilişkili hastalık riskini düşürdüğünü gösteriyor. İlacın sağlıklı insanlarda bir etkisinin olup olmayacağı henüz belirsiz ama ABD'deki araştırmacılar bunun için bir klinik araştırma yapmaya hevesli.
                   Bu ilaçların yaşlanmayı gerçekten yavaşlatıp yavaşlatmadığını görmek için insanlar üstünde araştırma gerekiyor.
Yazımızı Beğendiyseniz Sosyal Medyada Paylaşın:

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

BLOG YAZILARIMIZA ABONE OLUN

DUYURU!
GönüLLü Yazar Kadromuzu Oluşturuyoruz.
Sende Sitemizde Yazar Olmak İster Misin?
O Halde Hemen Bize Ulaşın :)

SON YAZILAR

Sponsorlarımız

Öne Çıkan Konular

GÖRÜNÜM

Sitemiz En İyi Chrome iLe Görüntülenir!
© Copyright 2016 Web Long